عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

101

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

منزل اشاره مىكند ، دو اسمى كه كاشاني مظهريّت آن را يافته است يكى « الكريم » است وديگرى « القادر » . از منظر همو « عبد الكريم » سالكى است كه مربّى عالم - تعالى - تمامى سفساف خلقي را از أو زدوده باشد وبه مكارم اخلاق زينتش بخشيده باشد ، چنين بنده‌اى چون به مظهريت اين اسم نائل شده است به عيان امتناع خروج خود از حكم ربوبيّت حق را در مىيابد وبه كرم مولايش حسن ظن مىيابد وبه هيچ روى قدرى براي ذنوب تمام خلق در كنار كرم حقّ نمىيابد . مقتضاى ديگر اين اسم آن است كه بنده رتبت خود را بشناسد واز حدّ خود تعدى ننمايد وبا شناخت اين رتبت در مىيابد كه أو را هيچ ملكي نيست وآنچه هست عطاياى آن اسم أكرم است ، در نتيجة آنچه در دست دارد را در طبق جود به ديگران واگذار مىنمايد وذنوب ديگران را به كرم خود مىپوشاند ودر مقابل ناشايست‌هاى ديگران طريق عفو ومقابله با بهترين برخورد را در پيش مىگيرد . « 1 » شهاب الدّين احمد سمعانى در توضيح اسم « الكريم » ، همسو با آنچه از كاشاني نقل كرديم مىنگارد : نامى است از نامهاى خداوند - جلّ جلاله - ودر زمان عرب كريم كسى بود كه از مجرمان عفو كند واز گناهكاران در گذارد ، واگر كسى در حقّ وى اساءت كند به احسان مقابله كند ، اين چنين كس را عرب كريم گويند . « 2 » عبد الرزّاق در گزارش خود از تحقّق به مظهريّت اين اسم مىنگارد : « . . . وبلسان هذه العبوديّة قلت حين أقمت فيها : حاصل الأمر أنّنى لك عبد * إنّ عبد الكريم غير مضام وصحيح إنّى اقترفت ذنوبا * غير أنّ الغفران دأب الكريم » « 3 » همو در گزارش از وصول به مرتبهء مظهريت القادر مىنويسد : « . . . ولمّا اقامنى اللّه - تعالى - في هذا المشهد قلت : أنا عبد لقدرة اللّه لمّا * ظهرت في المواطن الفاعلات فلهذا اتّصفت بالذّلّ والعجز * افتقارا لا حقر الكائنات « 4 » »

--> ( 1 ) . بنگريد : لطائف الاعلام اصطلاح شمارهء 944 . اصطلاحات الصوفية اصطلاح شمارهء 330 . ( 2 ) . بنگريد : روح الأرواح في شرح أسماء الملك الفتّاح ص 367 . ( 3 ) . بنگريد : لطائف الأعلام ، همان . ( 4 ) . بنگريد : همان ، اصطلاح شمارهء 970 .